Çocuklarda Hipotiroidi

Tiroid nedir?

Tiroid bezi, boynun alt ön kısmında yer alan kelebek şeklinde bir organdır. Tiroid bezi, tiroid hormonlarını üretir ve bu hormonlar kan dolaşımına salınarak vücuttaki diğer dokulara taşınır. Tiroid hormonları tiroksin (T4) ve triiyodotironin (T3)’dir. Hipofiz bezi, tiroid bezini hormon üretmesi için yönlendiren tiroid uyarıcı hormon (TSH) salgılar. Tiroid hormonları, vücudun büyümesine, vücut ısısının korunmasına, enerjinin kullanılmasına ve beyin, kalp ve bağırsaklar gibi organların düzgün çalışmasına yardımcı olur.

Hipotiroidi nedir?

Hipotiroidi, tiroid bezinin vücudun ihtiyaç duyduğu kadar tiroid hormonu üretemediği durumu ifade eder. Hipotiroidi doğumda mevcut olabilir veya çocukluk, ergenlik ya da yetişkinlik dönemlerinde gelişebilir. Doğumda mevcut olan hipotiroidiye konjenital hipotiroidi denir ve bu konu ayrı olarak ele alınır. Doğumdan sonra gelişen hipotiroidiye edinilmiş hipotiroidi denir. Edinilmiş hipotiroidi çocuklarda sık görülür. Çoğu durumda, kalıcıdır ve yaşam boyu tedavi gerektirebilir.

Edinilmiş Hipotiroidiye Ne Sebep Olur?

Edinilmiş hipotiroidi, tiroid bezinde veya hipofiz bezinde meydana gelen değişikliklerden kaynaklanabilir. Tiroid, otoimmün bir süreç nedeniyle zarar görebilir ve bu süreçte tiroid hücreleri hasar görür. Bu hasar, vücudun bağışıklık sisteminin sağlıklı tiroidi yanlışlıkla yabancı olarak tanımlamasıyla oluşur. Boyuna radyasyon uygulanması veya tiroidin cerrahi olarak çıkarılması da edinilmiş hipotiroidiye yol açabilir.

Nadiren, hipofiz bezi düzgün çalışmaz ve bu da TSH salgılanmasını etkileyerek edinilmiş hipotiroidiye neden olabilir. Hipofiz bezi, beyin tümörleri, ciddi travmatik beyin yaralanmaları, radyasyon tedavisi veya hipofiz ameliyatı nedeniyle zarar görebilir. Bazı ilaçlar ve maddeler tiroid hormon üretimini engelleyebilir. Örneğin, diyette çok fazla veya çok az iyot bulunması hipotiroidiye yol açabilir.

Çocuklar ve ergenlerde hipotiroidinin en yaygın nedeni otoimmün tiroidit olup bu durum Hashimoto tiroiditi olarak da bilinir. Belirli koşullara sahip bazı çocukların hipotiroidi geliştirme riski daha yüksektir. Bu durumlar arasında Trizomi 21 (Down Sendromu), Turner sendromu ve tip 1 diyabet gibi diğer otoimmün hastalıklar bulunur. Kanser tedavisi için radyasyon tedavisi gören bireylerde de hipotiroidi gelişebilir.

Hipotiroidinin Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?

  • Yorgunluk
  • Hafif kilo artışı
  • Üşüme hissi
  • Kuru cilt
  • Saç dökülmesi
  • Kabızlık
  • Zayıf büyüme
  • Öğrenme güçlüğü
  • Guatr (tiroid bezinin büyümesi)

Hipotiroidi Nasıl Teşhis Edilir?

Hipotiroidi, muayene ve kan testleri ile teşhis edilir. Bu testler, tiroid (T4) ve hipofiz bezleri (TSH) tarafından üretilen hormonların ölçümünü içerir. Ayrıca nedeni saptamaya yönelik ilave testler (antikor ölçümleri gibi) de gerekebilir.

Hipotiroidinin nedeninin ortaya konmasında oldukça önemli olan bir başka test de tiroid ultrasonudur. Deneyimli bir hekim tarafından yapılan ultrason hastalık ile ilgili önemli fikirler verir.

Hipotiroidi Nasıl Tedavi Edilir?

Hipotiroidi, levotiroksin adı verilen sentetik bir tiroid hormonu ile tedavi edilir. Bu tedavide amaç çocuğun şikayetinin olmaması, normal bir büyüme saptanması ve kan değerlerinin normal aralıklarda tutulmasıdır. Bu nedenle düzenli kontroller ile tiroid değerleri düzenli olarak izlenerek ilaç dozu ayarlanmalıdır.

Tüm bu süreçlerin, yani teşhisin doğrulanması ve tedavi sürecinin yönetilmesi için bir çocuk endokrinolojisi uzmanı ile görüşmek önemlidir.