Obezite
Obezite nedir?
Obezite, dünya çapında her 5 çocuktan birini etkileyen, giderek daha yaygın hale gelen bir durumdur.
Obezite nasıl tanımlanır?
Vücut Kitle İndeksi (VKİ), bir çocuğun boyu ve kilosuna dayalı bir hesaplamadır. VKİ, çocuğun yaşına ve cinsiyetine göre standart bir çizelgede gösterilir. VKİ’nin çizelgedeki konumuna göre, birinin kilo durumu, düşük kilolu, normal veya aşırı kilolu olarak sınıflandırılabilir. Bunun dışında vücut oranları göstermek için biyoimpedans analiz de yapılabilir.
Obezite hangi riskleri taşır?
Obezitesi olan çocuklar, aşağıdaki gibi diğer sağlık sorunları geliştirme riski taşırlar:
- Tip 2 diyabet (kan şekerinin yüksek olması)
- Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
- Yüksek kolesterol (kan dolaşımında aşırı yağ)
- Yağlı karaciğer hastalığı (karaciğerde aşırı yağ birikimi)
- Obstrüktif uyku apnesi (uyku sırasında nefes alma zorluğu)
- D vitamini eksikliği
- Erken ergenlik (özellikle kızlarda)
- Polikistik over sendromu (kızlarda)
- Eklem ağrıları (özellikle kalça/diz ağrıları)
- Davranışsal/psikolojik sağlık sorunları
- Damgalanma ve akran zorbalığı
Obezitede hangi testler yapılır?
Açlık kan şekeri, insülin, üç aylık şeker ortalaması (HbA1c), kolesterol değerleri, karaciğer testleri ve D vitamini düzeyinin dikkatlice yorumlanması önemlidir.
Obeziteye ne sebep olur?
Obezite, aşırı kalori/altsız besin içeren yiyeceklerin tüketimi ve sınırlı fiziksel aktivite sonucu oluşabilir. Ayrıca, sağlıklı gıdalara erişim zorluğu, fiziksel aktivite fırsatlarının sınırlılığı ve ekran karşısında fazla zaman geçirme gibi sosyo-ekonomik faktörler de obezitenin gelişimini etkileyebilir. Nadir durumlarda, genetik sorunlar ve hormon problemleri de obeziteye neden olabilir. Bu durumların teşhisi deneyimli bir hekimin değerlendirmesi ile mümkün olabilmektedir.
Obezite nasıl tedavi edilir?
Obezitenin ilk ve en önemli tedavisi, sağlıklı gıda seçimleri ve düzenli fiziksel aktivite konusunda eğitim almaktır. Tedavi bireyselleştirilmeli ve bazı planların çocuklar için güvenli olmayabileceği ve her planın herkes için işe yaramayacağı unutulmamalıdır. Diyet ve egzersiz genellikle yardımcı olsa da, bazı çocuklar ve ergenler fazla kilo veremezler. Ciddi obezitesi olan bu çocuklarda ilaç tedavisi veya ameliyat tedavisi gündeme gelebilir. İlaçlar arasında orlistat, liraglutid, semaglutid, fentermin/topiramat vardır ancak bu ilaçların yan etkileri vardır ve etkili olabilmeleri için sağlıklı yaşam tarzı müdahaleleriyle birlikte kullanılmalı ve deneyimli bir hekim gözetiminde kullanılması gerekir.